Răng sứ hay bị mẻ: Vì sao? - Nha Khoa An Trí

Răng sứ vừa làm không lâu hoặc chỉ ăn nhai bình thường vẫn bị mẻ nhiều lần? Đừng chỉ nghĩ do sứ “không bền”. Nguyên nhân đôi khi nằm ở khớp cắn, thói quen nghiến răng hoặc chính chiếc răng bên dưới.

Một chiếc răng sứ bị mẻ sau khi cắn phải vật quá cứng có thể dễ hiểu. Nhưng nếu răng sứ liên tục bị mẻ dù chỉ ăn nhai bình thường, vấn đề không nên chỉ được giải quyết bằng cách sửa lại chỗ vỡ rồi tiếp tục sử dụng.

Bởi khi một mão sứ bị mẻ nhiều lần ở cùng vị trí hoặc những răng sứ khác nhau lần lượt gặp tình trạng tương tự, có thể đang tồn tại một nguyên nhân khiến răng phải chịu lực vượt quá khả năng của phục hình.

Đó có thể là khớp cắn chưa phù hợp, thói quen nghiến răng, thiết kế phục hình, vật liệu hoặc tình trạng của răng thật bên dưới.

Vậy răng sứ bị mẻ có sao không, vì sao tình trạng này có thể lặp lại và khi nào cần kiểm tra?

Răng sứ có thể bị mẻ không?

Răng sứ được thiết kế để chịu lực ăn nhai trong điều kiện phù hợp, nhưng không có loại phục hình nào hoàn toàn không thể nứt hoặc vỡ.

Tùy loại phục hình, răng có thể được làm từ sứ toàn khối hoặc cấu tạo gồm lớp sườn bên trong và lớp sứ phủ bên ngoài. Đặc tính chịu lực của từng vật liệu cũng khác nhau.

Nếu phải chịu một lực quá lớn, lực tác động bất thường hoặc lặp đi lặp lại trong thời gian dài, phục hình vẫn có khả năng xuất hiện vết nứt, mẻ cạnh hoặc vỡ.

Do đó, khi răng sứ bị mẻ, điều cần quan tâm không chỉ là “miếng sứ này có thể sửa lại không?” mà còn là “vì sao nó lại bị mẻ?”

1. Cắn thức ăn hoặc vật quá cứng

Đây là nguyên nhân khá dễ nhận biết.

Cắn đá viên, xương cứng, hạt quá cứng hoặc dùng răng để mở bao bì, cắn nắp và các vật không phải thực phẩm đều có thể tạo ra lực lớn trong thời gian rất ngắn.

Nếu lực tập trung vào một điểm trên răng sứ, phần sứ có thể bị nứt hoặc mẻ.

Răng thật cũng có nguy cơ tổn thương bởi những thói quen này, vì vậy việc đã bọc sứ không có nghĩa răng trở nên “cứng đến mức cắn được mọi thứ”.

Tuy nhiên, nếu bạn không hề cắn vật cứng mà răng sứ vẫn mẻ, đặc biệt tình trạng xảy ra nhiều lần, cần tìm thêm những nguyên nhân khác.

2. Khớp cắn khiến răng sứ chịu lực quá mức

Một chiếc răng không hoạt động độc lập.

Khi hai hàm đóng lại hoặc thực hiện các chuyển động nhai, lực cần được phân bố phù hợp giữa nhiều răng. Nếu một điểm trên răng sứ tiếp xúc quá sớm hoặc phải chịu lực lớn hơn những vị trí xung quanh, phục hình có thể liên tục bị quá tải.

Ban đầu, người sử dụng đôi khi chỉ cảm thấy chiếc răng đó “cộm” nhẹ. Một số trường hợp thậm chí không nhận thấy bất thường rõ ràng.

Nhưng lực tác động lặp lại hàng trăm, hàng nghìn lần trong quá trình ăn nhai có thể tạo áp lực lên phục hình.

Đây là một trong những lý do khi răng sứ bị mẻ nhiều lần, chỉ sửa phần sứ bị vỡ mà không kiểm tra lại khớp cắn có thể chưa giải quyết được nguyên nhân.

Đặc biệt, nếu mão sứ mới phục hình thường xuyên có cảm giác chạm trước những răng khác khi cắn lại, nên kiểm tra thay vì cố “ăn vài hôm sẽ quen”.

3. Nghiến răng khi ngủ có thể làm răng sứ nhanh xuống cấp

Không ít người nghiến hoặc siết răng khi ngủ nhưng hoàn toàn không biết mình có thói quen này.

Khi nghiến răng, hai hàm có thể tạo lực lớn và lặp lại trong thời gian dài. Lực không chỉ tác động theo chiều nhai thông thường mà còn có thể xuất hiện trong các chuyển động trượt qua lại.

Theo thời gian, cả răng thật và phục hình đều có thể chịu ảnh hưởng.

Một số dấu hiệu có thể khiến bạn nghĩ đến nghiến răng gồm mặt nhai bị mòn, răng hoặc phục hình thường xuyên mẻ, cơ hàm căng mỏi khi thức dậy, đau vùng thái dương hoặc người ngủ cùng nghe thấy tiếng nghiến răng.

Nếu đã thay hoặc sửa răng sứ nhiều lần nhưng vẫn tiếp tục bị mẻ, nghiến răng là một yếu tố đáng được đánh giá.

Trong trường hợp này, thay một mão sứ mới nhưng không kiểm soát lực tác động có thể khiến vấn đề tiếp tục lặp lại.

4. Độ dày và thiết kế phục hình chưa phù hợp

Để một phục hình sứ hoạt động ổn định, không chỉ vật liệu mà thiết kế cũng rất quan trọng.

Răng sứ cần có hình thể phù hợp với vị trí răng, khoảng phục hình và tương quan với răng đối diện. Nếu một vùng sứ quá mỏng nhưng lại nằm tại vị trí thường xuyên chịu lực, nguy cơ mẻ có thể tăng.

Ngược lại, việc tạo đủ khoảng cho vật liệu cũng cần được cân nhắc cùng nguyên tắc bảo tồn mô răng thật.

Đây là lý do phục hình răng sứ không đơn giản chỉ là “chọn loại sứ tốt nhất”. Cùng một loại vật liệu nhưng thiết kế, vị trí sử dụng và điều kiện khớp cắn khác nhau có thể dẫn đến kết quả khác nhau.

5. Mỗi loại vật liệu sứ có đặc tính khác nhau

Không phải tất cả răng sứ đều có cấu tạo giống nhau.

Một số loại phục hình có lớp sứ thẩm mỹ phủ bên ngoài. Khi chịu lực không thuận lợi, phần sứ phủ có thể bị mẻ trong khi cấu trúc phía trong vẫn còn.

Các loại sứ toàn khối lại có đặc tính cơ học khác.

Vì vậy, khi một mão răng bị mẻ, cần xác định phần nào của phục hình đã tổn thương, mức độ lớn đến đâu và loại vật liệu đang được sử dụng trước khi quyết định sửa hay thay mới.

Không nên chỉ dựa vào quảng cáo “loại sứ này cứng hơn loại kia” để cho rằng một vật liệu sẽ phù hợp với tất cả vị trí trong miệng.

Độ bền thực tế của phục hình còn phụ thuộc rất nhiều vào chỉ định, thiết kế, khớp cắn và thói quen sử dụng.

6. Răng thật bên dưới cũng cần được kiểm tra

Khi nhìn thấy phần sứ phía ngoài bị mẻ, chúng ta rất dễ chỉ tập trung vào chiếc mão.

Nhưng bên dưới phục hình vẫn là răng thật đã được điều trị và sửa soạn trước đó. Tình trạng của phần răng này có ý nghĩa lớn đối với độ ổn định của phục hình.

Nếu mão sứ không còn kín khít, xuất hiện sâu răng bên dưới, phần mô răng còn lại không đủ ổn định hoặc có những vấn đề khác ở răng trụ, bác sĩ cần đánh giá toàn bộ thay vì chỉ xử lý phần sứ nhìn thấy bên ngoài.

Một số dấu hiệu đáng chú ý gồm đau khi nhai, ê buốt bất thường, hôi hoặc có vị khó chịu quanh mão sứ, nướu thường xuyên viêm hoặc cảm giác mão răng bị lỏng.

Trong những trường hợp này, việc “vá lại chỗ mẻ” có thể không giải quyết được vấn đề chính.

Răng sứ bị mẻ nhỏ có cần xử lý không?

Một vết mẻ rất nhỏ có thể không gây đau và nhiều người vẫn ăn uống bình thường. Tuy nhiên, không nên vì thế mà mặc định có thể để nguyên trong thời gian dài.

Nếu phần sứ bị mẻ tạo thành cạnh sắc, nó có thể cọ vào lưỡi hoặc má. Vết mẻ cũng cần được kiểm tra xem chỉ nằm ở bề mặt hay đã liên quan đến phần lớn hơn của phục hình.

Đặc biệt, nếu răng vừa mẻ sau một lực mạnh, có thể tồn tại những vết nứt mà người bệnh không tự quan sát được.

Vì vậy, mức độ xử lý không nên chỉ dựa trên kích thước phần sứ đã rơi ra.

Răng sứ bị mẻ có sửa được không hay phải làm lại?

Câu trả lời phụ thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương.

Với một số vết mẻ rất nhỏ, bác sĩ có thể cân nhắc làm nhẵn hoặc xử lý phù hợp nếu cấu trúc phục hình vẫn ổn định.

Một số trường hợp có thể được sửa chữa bằng vật liệu nha khoa, nhưng khả năng áp dụng và độ bền của phần sửa phụ thuộc vào loại phục hình, vị trí mẻ và lực ăn nhai tại khu vực đó.

Nếu mão sứ đã nứt lớn, vỡ nhiều, ảnh hưởng hình thể hoặc không còn đảm bảo chức năng, thay phục hình mới có thể được cân nhắc.

Quan trọng hơn, nếu răng sứ đã mẻ lần thứ hai, thứ ba, câu hỏi không nên chỉ là “lần này sửa hay thay?” mà phải tìm nguyên nhân khiến phục hình liên tục thất bại.

Vì sao thay răng sứ mới rồi vẫn tiếp tục bị mẻ?

Đây là tình trạng đáng lưu ý nhất.

Nếu nguyên nhân ban đầu nằm ở lực cắn, nghiến răng hoặc tương quan khớp cắn nhưng chỉ thay một chiếc mão mới, yếu tố gây quá tải vẫn còn nguyên.

Chiếc răng sứ mới có thể đẹp và nguyên vẹn lúc đầu nhưng sau một thời gian lại tiếp tục gặp vấn đề.

Vì vậy, khi răng sứ bị mẻ lặp lại, quá trình kiểm tra nên rộng hơn việc quan sát riêng chiếc mão. Bác sĩ có thể cần đánh giá điểm tiếp xúc khi cắn, chuyển động của hai hàm, dấu hiệu nghiến răng, tình trạng răng đối diện và sức khỏe của răng trụ.

Tìm được nguyên nhân gây mẻ mới là bước quan trọng để giảm nguy cơ vấn đề tiếp tục tái diễn.

Làm gì khi răng sứ vừa bị mẻ?

Nếu vừa phát hiện răng sứ bị vỡ hoặc mẻ, bạn nên tránh tiếp tục nhai thức ăn cứng trực tiếp tại khu vực đó.

Không nên tự dùng keo để gắn phần sứ bị rơi trở lại hoặc dùng dụng cụ để mài cạnh sắc tại nhà.

Nếu còn giữ được mảnh phục hình bị vỡ, có thể mang theo khi đi kiểm tra. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương của mão sứ và răng bên dưới để lựa chọn hướng xử lý.

Nếu răng đồng thời xuất hiện đau nhiều, mão bị lung lay, nứu sưng hoặc bạn vừa gặp chấn thương mạnh, nên kiểm tra sớm hơn.

Răng sứ bền không chỉ phụ thuộc vào “loại sứ”

Khi lựa chọn răng sứ, nhiều người tập trung gần như hoàn toàn vào tên vật liệu và độ cứng. Nhưng một phục hình hoạt động ổn định lâu dài còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chỉ định đúng, tình trạng răng thật, thiết kế phục hình, độ chính xác, khớp cắn và thói quen ăn nhai.

Đặc biệt, một chiếc răng sứ cứ mẻ đi mẻ lại dù bạn không cắn đồ quá cứng là dấu hiệu đáng để kiểm tra kỹ hơn.

Nếu đang gặp tình trạng răng sứ bị mẻ nhiều lần, bạn có thể đến Nha khoa An Trí để kiểm tra cả phục hình, răng thật bên dưới và tương quan khớp cắn. Thay vì chỉ xử lý phần sứ vừa vỡ, xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn phương án phù hợp hơn và hạn chế tình trạng mẻ tái diễn.